Integriteit en weerbaarheid: je kunt er niet alert genoeg op zijn

26 oktober 2021

In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen organiseerde Arthur van Dijk, commissaris van de Koning in Noord-Holland, een bijeenkomst voor de burgemeesters in zijn provincie over de integriteit en weerbaarheid van het openbaar bestuur. Hoe kan de burgemeester daaraan bijdragen? En hoe besteden politieke partijen er aandacht aan tijdens de werving en selectie van kandidaten? Aimée van der Ham en Hendrik Westerbeek waren uitgenodigd om over dat laatste te vertellen. ‘Landelijke partijen kunnen jaloers zijn op jullie aanpak.’

 

 

Professioneel

‘Ik vond het mooi om met Aimée onze manier van werken als lokale partijen toe te lichten naast vertegenwoordigers van lokale afdelingen van de VVD en GroenLinks’, zegt Hendrik Westerbeek, penningmeester van Buitengewoon Leefbaar Steenwijkerland en bestuurslid van het Kennispunt. ‘Onze partij bestaat al ruim twintig jaar en besteedt in de procedure voor kandidaatstelling veel aandacht aan integriteit en weerbaarheid. We hebben daarvoor criteria vastgesteld tijdens een ALV, er staan afspraken over in onze statuten, en we hebben bijvoorbeeld ook de regels van de nieuwe Wet bestuur en toezicht Rechtspersonen (WBTR) al toegepast in onze partij. We kregen veel waardering voor de professionele manier waarop wij dit als lokale partij aanpakken. Landelijke partijen kunnen daar jaloers op zijn, merkte de commissaris van de Koning op.’

 

 

Boven de partijen

In de aanloop naar de verkiezingen is de rol van de burgemeester best een lastige als het gaat om integriteit en weerbaarheid, beseft Aimée van der Ham, fractievoorzitter van Wakker Emmen en lid van de Raad van Toezicht van het Kennispunt. ‘De burgemeester moet boven de partijen staan en kan en mag zich niet bemoeien met het proces van werving en selectie door de politieke partijen. Wel kan de burgemeester ervoor zorgen dat het onderwerp aan bod komt bij het aantreden van de nieuwe raad en dat het regelmatig op de raadsagenda staat. Hij of zij kan er in gesprekken met raadsleden en wethouders aandacht aan besteden. Het is ook belangrijk dat de burgemeester openstaat voor vragen over dit onderwerp, zoals onze burgemeester in Emmen bijvoorbeeld doet.’

 

Afspraken

Ook Wakker Emmen is een partij die al lang meedraait, afspraken heeft gemaakt over integriteit en weerbaarheid en de kandidaten meestal van tevoren al kent. ‘Wij vragen onder meer een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) van kandidaten. Integriteit speelt een rol in onze gesprekken met kandidaten en we bieden al ruim een jaar voor de verkiezingen geïnteresseerden de kans om mee te lopen in een schaduwfractie. Zo leren wij nieuwe mensen kennen en weten zij wat er van hen gevraagd wordt, als zij zich kandidaat willen stellen als raadslid of wethouder.’

 

Alert zijn

Een integer en weerbaar bestuur is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de gemeenteraad, het college, de politieke partijen en de kandidaten zelf, concluderen Aimée en Hendrik. Je kunt er als lokale partij niet alert genoeg op zijn, benadrukt Hendrik. ‘Ik realiseerde me tijdens de bijeenkomst hoeveel druk het openbaar bestuur vanuit de samenleving ervaart. Soms heel krachtig, maar vaak ook subtiel. En lang niet altijd integer. Je moet behoorlijk sterk staan om daar als volksvertegenwoordiger of bestuurder bestand tegen te zijn. Het is belangrijk dat wij ons daar bewust van zijn bij het selecteren van kandidaten en in ons politieke werk.’

 

In deze module lees je hoe je als partij tijdens de werving en selectie aandacht besteedt aan integriteit en weerbaarheid. Hier lees je hoe je je werk als volksvertegenwoordiger of bestuurder integer en weerbaar kunt uitoefenen.